Latest Posts

Terapia PTSD – terapia przedłużonej ekspozycji.

By 11:52

Terapia PTSD – terapia przedłużonej ekspozycji.

Zespół stresu pourazowego jest możliwą konsekwencją ekspozycji na zdarzenie traumatyczne, a więc takie, które wiąże się ze śmiercią, zagrożeniem życia lub fizycznej integralności ludzi, oraz wywołuje reakcję intensywnego strachu, poczucia bezradności czy koszmaru (American Psychiatric Association, 1994). Przykłady traumatycznych zdarzeń (urazów) to przemoc fizyczna lub seksualna, klęski żywiołowe, katastrofy techniczne, groźne dla życia wypadki, terroryzm, działania wojenne, pobyt w obozie koncentracyjnym, ale także diagnoza choroby zagrażającej życiu. […]
Kryteria diagnostyczne PTSD, poza wystąpieniem urazu, obejmują trzy główne kategorie symptomów: 1) utrzymujące się odtwarzanie traumy, 2) uporczywe unikanie bodźców skojarzonych z traumą wraz ze zmniejszeniem ogólnej reaktywności oraz 3) utrzymujące się objawy psychofizycznego pobudzenia (American Psychiatric Association, 1994). Rozróżnia się stan ostry i chroniczny PTSD. W pierwszym objawy trwają krócej niż trzy miesiące, ale pojawiają się co najmniej miesiąc po przeżyciu urazu, natomiast w drugim trwają trzy miesiące lub dłużej. (Gulcz M., Polak M., Nowiny Psychologiczne 2, 2002, s. 38-39)
Dolegliwości związane z traumą odczuwa 10% osób będących ofiarami wypadków komunikacyjnych oraz katastrof naturalnych i aż 50% - 60% w przypadku urazów o charakterze interpersonalnym, lub związanych z udziałem w wojnie.
Z badań wynika, że prawdopodobieństwo pojawienia się PTSD u kobiet jest dwa razy większe niż u mężczyzn (por. Kessler, Sonnega, Bromet, Hughes i Nelson, 1995) możliwe przyczyny tego zjawiska omawiają David F. Tolin i Edna. B. Foa (2006). Ponadto badania wykazują, że powrót do równowagi następuje przeważnie w ciągu trzech miesięcy po incydencie (por. Rothbaum, Foa, Riggs, Murdock i Walsh, 1992), a jeśli PTSD utrzymuje się rok po doświadczeniu traumy, jego ustąpienie bez odpowiedniej terapii jest mało prawdopodobne ( Kessler, Sonnega, Bromet, Hughes i Nelson, 1995)
„Skuteczność terapii  metodą przedłużonej ekspozycji w leczeniu zaburzenia stresowego pourazowego u weteranów wojennych, ofiar gwałtów i przemocy potwierdziły liczne badania prowadzone na świecie. W Polsce badaliśmy skuteczność tej metody w ramach programu leczenia PTSD u osób po wypadkach komunikacyjnych […] W badaniach prowadzonych przez nasz zespół 80% z kilkuset osób które ukończyły terapię.” (Foa, Hembree, Rothaum, 2013)

Program terapeutyczny składa się z 10-12, 90 – minutowych sesji, odbywających się raz, bądź dwa razy w tygodniu. Pacjent musi również wykonywać samodzielnie, po wcześniejszym ustaleniu z terapeutą zadania domowe, pomiędzy spotkaniami.

Terapia metodą przedłużonej ekspozycji obejmuje następujące elementy:
- edukację pacjenta na temat typowych reakcji na traumatyczne wydarzenia;
- trening oddechowy – pacjenci uczą się uspakajającej techniki oddychania;
- wielokrotne ekspozycje in vivo na sytuacje bądź bodźce, których unikają ze względu na potraumatyczny stres i lęk;
- wielokrotne przedłużone ekspozycje wyobrażeniowe konfrontujące ze wspomnieniami traumatycznego zdarzenia – pacjenci powracają w wyobraźni do wspomnienia traumy i szczegółowo je opisują.
Psychoedukacja odbywa się podczas pierwszej sesji, kiedy przedstawiane jest uzasadnienie zastosowania właśnie tej terapii.  Po przedstawieniu planu terapii „terapeuta wyjaśnia, że unikanie sytuacji lub obiektów przypominających o traumie podtrzymuje objawy PTSD i wzmacnia stres psychiczny, a metoda przedłużonej ekspozycji bezpośrednio przeciwdziała takiemu unikaniu.” (Foa, Hembree, Rothaum, 2013) .
Również w czasie pierwszej sesji zostaje wprowadzony trening oddechowy, jego stosowanie ułatwia pacjentowi radzenie sobie z napięciem oraz lękiem. Technika ta jest jednak poza kilkoma wyjątkami odradzana podczas ćwiczeń ekspozycyjnych, dlatego by pacjent mógł przekonać się o tym, że potrafi zmierzyć się ze wspomnieniami i sytuacjami związanymi z traumatycznymi wydarzeniami.
Ekspozycja in vivo – w czasie drugiej sesji zostają wprowadzane sytuacje, czynności lub bodźce, których pacjent unika przez lęk związany z traumą. W czasie kolejnych spotkań terapeuta i pacjent wspólnie ustalają ćwiczenia, które pacjent będzie wykonywał pomiędzy sesjami. Nie bez znaczenia jest określenie trudności zadań do wykonania, oraz możliwości ich wykonania. W tym celu stosujemy Skalę Subiektywnych Jednostek Dyskomfortu (SUDS)  - jej zakres mieści się w przedziale od 0 do 100. Liczba 0 wskazuje na sytuację, w której pacjent nie odczuwa lęku, jest zrelaksowany, 100 zaś na maksymalny strach lub lęk. Zadania porządkujemy, tworzymy hierarchię, pacjent wykonuje je zaczynając od najmniej stresującego, stopniowo przechodząc do zadań trudniejszych do wykonania. Również podczas drugiej sesji terapeuta omawia z pacjentem reakcje na traumatyczne wydarzenia tym samym poznając jego sposób reagowania, są one również omawiane i normalizowane w kontekście stresu pourazowego.
Ekspozycje wyobrażeniowe – podczas trzeciej sesji razem z terapeutą pacjent powraca w wyobraźni do wspomnień o traumatycznym przeżyciu. Pacjent opowiada możliwie jak najbardziej szczegółowo o wydarzeniu, jego wypowiedzi są nagrywane i jest on proszony o odsłuchiwanie nagrań pomiędzy sesjami. „Opisane tu dwa rodzaje interwencji – ekspozycja wyobrażeniowa i ekspozycja in vivo stanowią podstawy terapii przedłużonej ekspozycji” (Foa, Hembree, Rothaum, 2013)

Ekspozycje te są technikami sprzyjającymi „emocjonalnemu przetworzeniu przeżyć traumatycznych poprzez stawianie czoła  wspomnieniom o urazie, jak i sytuacjom z nim kojarzonym.” Dzięki temu pacjent uczy się i zdaje sobie sprawę z tego, że „wspomnienia traumy i kojarzone z nimi działania czy wydarzenia nie są tym samym co trauma […] uczy się, że może bezpiecznie doświadczać niemiłych wspomnień, że lęk i dystres, które początkowo towarzyszom tym wspomnieniom z czasem ustępują, w miarę przetwarzania ekspozycji i że potrafi tolerować te uczucia.” (Foa, Hembree, Rothaum, 2013)

Jak w każdej terapii, do jej zastosowania istnieją zarówno wskazania, jak i przeciwwskazania. Do tych pierwszych należą:
- osoby dotknięte PTSD i powiązanymi z nim objawami psychopatologicznymi;
- osoby pamiętające przebieg zdarzenia traumatycznego, na tyle dokładnie, że potrafią odtworzyć jego opis;
Kryteriami wykluczającymi, bądź wymagającymi podjęcia interwencji klinicznej są:
- ryzyko samobójstwa lub zabójstwa;
-poważne zachowania samo uszkadzające;
- psychoza;
- wysokie ryzyko agresji wobec pacjenta;
- niejasne lub niewystarczające wspomnienia dotyczące traumatycznego doświadczenia;
- nadużywanie narkotyków lub/i alkoholu oraz uzależnienie;
W przypadku życia lub pracy w środowisku wysokiego ryzyka należy dogłębnie przeanalizować sytuację pacjenta;
Jeśli współwystępują zaburzenia osi II, wyłączeni z terapii mogą zostać pacjenci z ciężkim zaburzeniem osobowości, takim jak np. borderline, jeśli występują samookaleczenia lub zachowania autodestrukcyjne.



Wykorzystana grafika:
Tytuł: 25164801_ml, Autor: photoman , Licencja: 123RF Stock Photo


Bibliografia:

Foa, E., Hembree, E., Olasov Rothbaum, B. PRZEDŁUŻONA EKSPOZYCJA W TERAPII PTSD Emocjonalne przetwarzanie traumatycznych doświadczeń. Podręcznik terapeuty. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

 

Foa, E., Hembree, E., Olasov Rothbaum, B. PRZEDŁUŻONA EKSPOZYCJA W TERAPII PTSD Przedłużona ekspozycja w terapii PTSD. Podręcznik pacjenta. Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne

 




You Might Also Like

0 komentarze

//]]>